Kaplan Burovic

Home » Tekstovi Kaplana Burovica » BALKANSKA ISTORIJA DARDANACA

BALKANSKA ISTORIJA DARDANACA

BALKANSKA ISTORIJA DARDANACA

Fragmenat iz neobjavljene knjige DARDANCI –

Piše: Prof. Dr KAPLAN BUROVIĆ, akademik

Dok se azijska istorija Dardanaca bazira isključivo na mitologiju i legende, njihova balkanska istorija, iako nije oslobođena mitologije i legendi, pretežno se oslanja na dokumenta, iako počinje u XI veku p.n.e, kad su se Dardanci iselili iz Male Azije i smestili na prostorije današnjeg Kosmeta, koji su upravo oni nazvali Dardanija, ili – ovo je više moguće – drugi su ga po njima nazvali tako.

Iz ovog dela njihove istorije interesuje nas da znamo, kad su se smestili na Kosmet, jesu li Dardanci našli ovu oblast praznu, nenastanjenu, ili je tu živela neka druga populacija. Ako su tu našli koju drugu populaciju, kakve su relacije uspostavili sa njima, pa i sa susednim narodima? Gde se prostirala ta Dardanija Balkana? Da li su Dardanci odoleli grciziranju i romaniziranju, kakve su relacije imali sa Ilirima i, na kraju, što se zbilo sa njima?

Sigurno da u ovom poglavlju neću se baviti svim ovim problemima, jer sam nekima od njih rezervirao posebna poglavlja.

1.

U Pećini Gajtana, okolina Skadra, nađena je vilica sa kutnjacima majmuna MAKAKUS SYLVANA PLIOCENE, slična sa onom Val d’Arnos-a (Italija), koji je živeo u jednom vremenskom periodu od početka pliocena do Rissiene-skog ledenog doba. Primerak Gajtana pripada srednjem pleistocenu1).

Kako sam naglasio još u prvom polavlju ovog dela, grčki akademik A.N.Poulianos, polazeći od prisustva na Balkanu HOMO ERECTUS-a, sa pravom pretendira da se HOMO SAPIENS formirao ovde i da se, sledstveno, na Balkanu, čovek pojavio i postojao najmanje od pre 500.000 poslednjih godina, ako ne i više. Znači, Balkan je bio jedna hominizirana zona od pre velike seobe naroda, koja se zbila negde pri kraju trećeg mileniuma p.n.e.

Bugarski akademik, prof. dr Georgi I. Georgiev kaže:

Zahvaljujući dobrim fizičko-geografskim uslovima, život u zemljama Balkana, uključujući i Albaniju, razvio se još u paleolitu. Ovo je dokazano u raznim mestima za posebne etape ove periode. Intenzivan je bio život u periodi neolita i eneolita, dok u kasnijoj preistorijskoj periodi, u etapi bronza, razvila se u južnim oblastima poluostrva i u Istočnom Mediteranu procvetana kultura Krito-Mikenska, koja je pozitivno uticala u razvoj severnih oblasti“2).

Arheološka otkrića u oblastima Kosmeta svedoče da njena populacija beše postigla jedan ekonomski i društveni razvoj relativno visok još u epoki gvožđa. Iz ove epoke su prve utvrđene naseobine i odnosi sa Grčkom i velikom civilizacijom južnog pribrežja Jadrana. Rekao bih da za ovo govori i Homer.

Nema ni najmanje sumnje da je i Kosmet bio nastanjen još pre dolaska Dardanaca iz Male Azije. Sem dobrih prirodnih uslova, fizičko-geografskih, koje naglašava Akademik Georgiev, za populaciju njegovu treba da je na poseban način uticala i geografska pozicija. Budući sred Balkana, preko Kosmeta su prolazili, kao što i danas prolaze, svi putevi. Tu su se ukrštali i ukrštavaju se putevi koji vode sa severa (Centralna Evropa) prema jugu (Makedonija, Grčka i Turska), sa zapada (obale Jadrana i Albanija) na istok (Bugarska i obale Crnoga mora). Ovo nam sugerišu i reke Morava, Ibar, Lepenica i Vardar, dubrave kojih, u pravcu Sever-Jug, povezuju se jedna sa drugom, kao i reke Drim i Južna Morava, koje izviru na Kosmet i njihove dubrave i tokovi povezuju ove oblasti sa zapadom (Albanijom i Jadranskim morem) i istokom (Bugarskom i Crnim morem).

Nemoguće je da Pelazgi, silazeći na Balkan iz Centralne Evrope, nisu prošli kroz Kosovo, koje se tada – sigurno – nije zvalo ni tako, niti Dardanija. Pa ni oni Pelazgi, koji su iz Azije ulazili u Evropu preko Male Azije i Balkana, isto tako je nemoguće da nisu prelazili preko Kosova, kao što su i Turci, u svojoj invaziji prema Evropi prošli upravo tuda.

Znači, i da Kosmet nije bio nastanjen od pre, sa autohtonim neindoevropskim stanovništvom, sada – na kraju trećeg mileniuma (vekovi XXII-XXI p.n.e.) – treba da je nastanjen od indoevropskih Pelazga. Samo, pošto su nastanjene za život najpogodnije zone Kosmeta, ostali Pelazgi su nastavili dalje dubravama i dolinama reka, prema Makedoniji i obalama Egejskog mora, Trakiji, Mramornom moru i Maloj Aziji, prema Crnoj Gori, Albaniji, Grčkoj i Jonskom moru, ili obratno, kako rekosmo, iz Male Azije i Južnog Balkana, prema Centralnoj i Zapadnoj Evropi, kuda su – sa Pelazgima – prodirala na Balkan i neka slovenska plemena.

U XIII veku p.n.e. desi se i dorska (ili egejska) seoba Helena. Heleni su sišli na Balkan iz Centralne Evrope, sigurno sledeći isti prirodni itinerar, dubrave i doline reka, koje su pre njih prešli Pelazgi. A ovo znači da su i Heleni prešli preko Kosmeta. I, kuda su ovi narodi polazili, svukuda su ostavljali za sobom ne samo po koje bratstvo, već i delove plemena, ako ne i čitava plemena.

Za ovo, da je Kosmet bio nastanjen pre dolaska Dardanaca tu, svedoče nam i Duli, koji su sigurno bili Pelazgi, nastanjeni tu od vremena, pre Dardanaca, i nazvani tako prema svom bogu Dualos, kome su se klanjali kao pagani.

Homer, u njegovoj dobro poznatoj poemi ODISEJA, spominje toponim VV, kao ostrvo ili poluostrvo bogato pšenicom3). U Pesmi XVI, stih 247, među plemićima i kandidatima za ženidbu sa Penelopom, spominju se i oni koji su bili iz Dulikiona. Homerolozi su se preokupirali da identificiraju ovaj toponim sa kojim konkretnim mestom današnjih dana. Kod V. Berarda spominje se kao nepoznato poluostrvo. Neki drugi supoziraju da je Dulikion ostrvo Pale Kefalonije, današnji Loukadom, ili sa jednim poluostrvom u Jonskom moru i drugim. Albanac Ruzhdi Ušaku, za nas poznat kao falsifikator istorije, praveći se kao da ne zna da je Dulikion iz XI veka p.n.e. (Dok je Ulcinj-KOLHINION iz IV veka p.n.e, znači prećutkujući ono što se na jeziku nauke naziva TERMINUS AD QUEM4)), identificira Dulikion sa Ulcinjem5), koji – preko svega – nije poznat ni za raž, kamoli za pšenicu.

Ja mislim da Dulikion treba da bude mesto Dula antičkog, preistorijskog Kosmeta. Za ovo ne polazim samo sa fonetskih pozicija, jer se fonetski slažu ova dva imena, niti što su se u antička vremena mesta obično nazivala po imenu naroda, već upravo od indikacije koju nam daje Homer – BOGATO PŠENICOM. Kako se zna, Kosmet je oduvek bio i jeste pšeničnica (fr. grange).

Što se tiče filoloških tančina, vidite moje odgovarajuće studije6).

Znači, u jedno vreme kad su Grci ratovali u Maloj Aziji protiv Trojanaca i Dardanaca, na Kosmet su živeli Duli, što nam svedoči i istoričar antikiteta Agatharhid, koji tekstualno kaže:

Dardanci (Kosmeta!- KB) imali su tako mnogo robova (Dulos) da je neki od njih imao hiljadu…neki drugi i više. Svaki od njih, u vreme mira, obrađivao je zemlju, dok u vreme rata učestvovao je u vojsci pod komandom svog gospodara (despotes)“.7)

Karakter robova zvani Dulos novodošlih Dardanaca na Kosmet, dopunjava nam jedan drugi izvor: Titus Livius (59 p.n.e -17 n.e) najvažniji istoričar vremena Augusta, autor dela ISTORIJA RIMA od osnivanja grada (Ab urba condita), od 142 svesaka. Kad govori za ekspediciju Perseja protiv Rima, godine 169 p.n.e., kaže da su njegove vojske prošle kroz oblasti penesta, dolinom Crnog Drima, da bi se sastale sa Gentom. Pošto su stvarni Penesti bili u Tesaliji, nema sumnje da je sa Penestima pomenute doline autor imao u vid potčinjenu populaciju od Dardanaca, koju je Agatharhid zvao jednostavno Dulos.

Nekada, godine 1959, kad je državno i partijsko rukovodstvo Albanije bilo u dobrim odnosima sa socijalističkim svetom i imalo otuda svakakvu pomoć i kredite, za što im je trebalo da priznaju naučnu istinu (i da se prave kao socijalisti!), albanski istoričari su rekli:

Polazeći od svega ovoga možemo da kažemo sa su i robovi (Duli-Penesti) Dardanaca bili jedna potčinjena populacija...“ (Podvukao,- KB)

Znači, nekada, ovi istoričari su priznali postojane Dula na Kosovo – jedna potčinjena populacija – od Dardanaca, što – sa druge strane – znači da su Dardanci okupatori Kosova, a ne jedna autohtona populacija, kako nam to pretendiraju ovi Albanci.

Sada, pošto su se otcepili od socijalističkog sveta i uzeli revan ekstremnog nacionalizma, pošto su se upregli da svoju nacionalnu istoriju prerade i nanovo čine crnilom i falsifikatima, kad god govore za Dardance (za koje pretendiraju da su njihovi pretci!), ne samo što pretendiraju da su „autohtoni“ na Kosovo – „od kad je stvoren svet“, već i ne spominju nigde Dulose i robove Dardanaca. U jednom budućem preštampavanju ISTORIJE ALBANIJE i dela FJALOR ENCIKLOPEDIK SHQIPTAR možemo se nadati da će snabdeti ove Dardance i sa knjižicama članstva u „komunističkoj“ partiji Envera Hodže.

2.

Sigurno da Duli nisu dočekali Dardance cvećem, kad su im došli iz Male Azije. Činjenica što su preobraćeni u robove, dokazuje nam da su se pokorili borbom.

U pisanim antičkim izvorima Dardanci Balkana se spominju relativno kasno, posebno u vezi ratovanja protiv Makedonaca (antičkih!), koji su se osnažili i, pošto su potčinili Pajone, ustremiše se i protiv Dardanaca. Borba Makedonaca da potčine Dardaniju trajala je oko dva veka.

Zna se da su se Dardanci borili i protiv tračkog plemena Bastarni, zatim protiv Tribala, Skordianaca i drugih. Istorija Dardanaca je ispunjena sa ratovima, posebno protiv Ilira, koji su stigli na Balkan iz Panonije u IX-VIII veku p.n.e., znači dva-tri veka nakon prispeća tu Dardanaca iz Male Azije. Ni s kim Dardanci nisu ratovali tako dugo i tako krvavo kao sa Ilirima. Ove njihove brobe sa Ilirima bile su neprekidne i najkrvavije, što nam dokazuje da Dardanci nisu bili ilirsko pleme. Sa druge strane još jasniji i neosporniji dokaz o tome je njihov jezik: dok je ilirski jezik pripadao KENTUM grupaciji, dardanski je pripadao SATEM grupaciji. Po filološkim zakonima razvoja jezika, između dva jezika različite grupacije, isključuje se bilo kakvo srodstvo.

Nemački akademik, prof. dr D. Zippel kaže da su Dardanci, u IV veku p.n.e., potčinili ilirsko pleme Taulante, izbijajući ovako na obale Jadranskog mora, kod vrata Durhachiuma (Današnji grad Durrës). Faktički oni su bili okupirali svu teritoriju današnja Srednje i Severne Albanije. Ali u godime 370-360, Ardijani – jedno drugo ilirsko pleme – potisnuti od seobe Kelta, ostaviše svoja naselja u blizini plemena Liburni i smestiše se oko ušća reke Narona (Današnja Neretva u Hercegovini). Negde sredinom III veka, u vreme vladavine Pleurata i naročito u vreme vladavine njegovog sina – Agrona, Ardijani su napredovali duž obale Jadranskog mora duboko na jug, sukobili se sa Dardancima i proterali su ih iz oblasti Taulanata, iz Arbnije (kasniji naziv!) i Južne Crne Gore (isto tako kasniji naziv!), nastavljajući borbu sa njima i za današnju oblast Metohija. Ova je borba bila neprekidna.8)

Godine 280 p.n.e., preplaviše Balkan Gali, pod komandom Breni-a. Oni su potčinili Dardaniju i ustremiše se protiv Makedonije. Makedonci su im se isprečili na čelo sa svojim kraljem Ptolome Keraun, ali su poraženi na bojnom polju. Iako su pobedili, Gali nisu preživeli na Balkanu, jer su bili jedna mala populacija, koja je asimilirana od naroda Balkana tog vremena, posebno od Dardanaca, što albanski akademici i ne spominju, jer kao „marksisti-lenjinisti“ i „internacionalisti“ što su, pretendirajući da su Dardanci pradedovi Albanaca, pretendiraju i za čistu, plavu krv, neizmešanu sa krvlju drugih naroda9). U ovoj rasističkoj razini E.Hodža zalazi još dublje: Iako i on pretendira da su Dardanci bili pradedovi Albanaca, dok za Gale kaže da su pradedovi Francuza, u uslovima konjukture posle rascepa sa Kinezima, ne samo što „zaboravlja“ okupaciju Dardanije od Gala, već – „zaboravljajući“ i iskrcavanje Normana u Durrës (vekovi XI-XIII n.e.) i iskrcavanja Napoleona Bonaparte na „albanskoj“ obali, kaže da im je buržuaska Francuska jedna „prijateljska zemlja, koja nikada nije učinila nešto loše našem (albanskom) narodu“.10)

Pravi se kao da je „zaboravio“ da se ova Francuska, i 1913. godine, spremala da prizna protektorat Italije nad Albanijom. U isto vreme urliče protiv Srbije i srpskog naroda na sva usta, iako sasvim dobro zna da je Albaniju spasila italijanskog protektorata upravo ova Srbija, koja ju je priznala za suverenu i nezavisnu državu, pre bilo koje druge države ovoga sveta. Prva!!!

Prvi vladar Dardanije, koji se poznaje imenom, je Longar. Po karakteristikama imena rekao bih da je više Gal, nego li Dardanac. Na jeziku Gala long znači „dugačak“, dok na albanskom (Pošto pretendiraju da su ovi Dardanci pradedovi Albanaca!) nema nikakvo značenje.

Longar je živeo u zadnjem frtalju III veka p.n.e. Znači upravo u vreme kad su Dardanci asimilirali Gale. Za njegove vladavine Dardanci su se pribrali, organizovali, osnažili i odoleli makedonskim kraljevima Demetro II, Antigon Dozon i Filip V, koji su nastojali da prošire severne granice Makedonije i nad Dardanijom.

Borbu protiv Makedonaca je nastavio i Baton, sin Longara, koji je godine 200 p.n.e., zajedno sa Pleuratom, pristupio antimakedonskoj koaliciji, u jedno vreme kad Rimljani behu iskrcali na Balkan i trijumfalno su marširali prema gradu Scodra (Današnji Skadar) u dva pravca, sa severo-zapada i sa juga.

Godine 167 p.n.e Rimljani su uhvatili Genta živog, poslednjeg vladara Ardijana, koji je za centar svoje države imao Skadar. Godinu dana kasnije rimski konzul Emilius Paulus okupirao je Epir. Godine 146 p.n.e Rimljani su dovršili okupaciju Grčke i Dardanije11), koju će ujediniti sa Makedonijom u jednoj zajedničkoj oblasti rimske imperije, koju su nazvali Moesia Sud (Južna Misija), zatim, u I veku n.e. dali su Dardaniju oblasti Moesia Superior (Gornja Misiji), koja je današnja Srbija.

Pod rimskom okupacijom Dardanci su se romanizirali, a u ranom srednjem veku i nestali: ili su ubijeni od varvarskih napadača na Balkan, ili su od njih odvedeni kao robovi. Oni koji su se u planinskim i šumskim zbegovima spasili od varvara, asimilirani su od slovenskih plemena, u prvom redu od Srba, koji su početkom VI veka n.e. (moguće po drugi put!) sišli i nastanili se na Kosmet, pa su i nazvali ove oblasti Kosovo i Metohija, u novije vreme Kosmet.

Koncentracioni logor osuđenika,

Spač-Mirdita-Albanija,

dana 6. septembar 1971.*)

___________________

1)A.FISTANI: Gjetje fosilesh të majmunit MAKAKUS në jug-lindje të Shkodrës, revija SHKENCA DHE JETA, Br. 4, Tirana 1988, str. 17, kol. 1.

2) G.I.GEORGIEV: Gjetje prehistorike në Bullgari dhe zhvillimi kultural në Maqedoni dhe Shqipëri prej neolitit deri në periodën e bronzit të hershëm, u delu KUVENDI i I i STUDIMEVE ILIRE, tom I, Tirana 1974, str. 139.

3) HOMER: ODISEJA, Pesma XIV, stih 335.

4) Fenomeni imaju u prirodi i istoriji jedan početak (lat. TERMINUS AD QUO) i jedan kraj (TERMINUS AD QUEM, ili POST QUEM NON), dve granice van kojih pravila, ili pretendiranja, gube svoju moć.

5) USHAKU, Ruzhdi: Ulqini dhe rethina në dritën e disa toponimeve, časopis STUDIME FILOLOGJIKE Br. 3, Tirana 1987, str. 86-87.

6) BUROVIĆ, Kaplan: Ruzhdi Ushaku dhe etimologjirat e tija (Ruži Ušaku i njegove etimologije), u delu ETIMOLOŠKE KONSIDERACIJE (rukopis), kao i studiju Ulcinj, u delu ETIMOLOŠKE STUDIJE (rukopis).

7) AGATHARHID: EVROPAIKON (Istorija Evrope).

8) D. ZIPPEL: Die römische Herchaft in Illyrien bis aufAugustus, Leipzig 1877, str. 35-36 i 43 nn.

9) HOXHA, Enver: RREZIKU ANGLO-AMERIKAN PËR SHQIPËRINË, Tirana 1982, str. 90.

10) HOXHA, Enver: VITET E RINISË, Tirana 1988, str. 135.

11) SOLTA, Georg Renatus: Einführung in die Balkanlinguistik mit besonderer Berücksichtinggung des Substrats und des Balkanlateinischen, Darmstadt 1980, str. 67.

*) Pošto je napisana monografija DARDANIJA, više puta je obrađena u zatvor Burelji-Albanija. U mojoj biblioteci rukopisa nalazi se verzija od 31. decembra 1988, odakle sam prepisao ovaj sada po prvi pur objavljeni fragmenat.

 


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: